فصل چهارم : ریاضت

خداى تعالى درباره ریاضت مى فرماید:
و اما من خاف مقام ربه و نهى النفس عن الهوى فان الجنة هى الماءوى(78)
ریاضت در لغت به معناى رام کردن حیوان و منع آن از حرکات نامطلوب و ایجاد ملکه اطاعت از صاحب خود در تمامى دستورات وى است . منظور ما نیز از ریاضت ، ممانعت نفس حیوانى از پیروى قوه شهوت و غضب و پى آمدهاى این دو و رذایل اخلاقى و عملى مانند حرص بر جمع مال و مقام پرستى و لوازم آنها از قبیل حیله و مکر و خدعه و غیبت و تعصب و غضب و کینه و حسادت و فسق و غوطه ور شدن در شرور و تباهى و عادات ناپسند است .
و همچنین منظور از ریاضت ایجاد ملکه اطاعت نفس از عقل و عمل در جهت رسیدن به کمال ممکن است . و اما نفسى را که تابع قوت شهوت باشد بهیمى گویند، و نفسى را که تابع قوه غضبى باشد سبعى خوانند، و نفسى را که رذایل اخلاقى را به صورت ملکه در خود درآورده باشد شیطانى مى نامند.
خداوند در قرآن این سه نفس را نفس اماره(79) خوانده است .
البته در صورتى که این رذایل در نفس ثابت و راسخ گردیده باشند ولى اگر ثابت نباشند و یا گاهى تمایل به خیر و گاهى به تمایل به شر در انسان وجود داشته باشد و یا در صورتى که میل به خیر پیدا شود از تمایل به شر پشیمان گردد و خود را سرزنش کند آن را نفس لوامه(80) نام نهاده است و اما نفسى را که پیرو عقل است و طلب خیر به صورت ملکه در آن بوجود آمده است آن را نفس مطمئنه(81) نامیده است .
هدف از ریاضت
و اما هدف از ریاضت سه چیز است .
1- رفع موانع و بازدارنده هاى ظاهرى و باطنى از وصول به حق .
2- مطیع ساختن نفس حیوانى در برابر عقل عملى به منظور طلب کمال .
3- ایجاد ملکه ثبات در نفس انسان در راستاى قبول فیض الهى به منظور رسیدن به کمال ممکن .

/ 0 نظر / 4 بازدید